Làm Cha mẹ ai cũng mong muốn con mình cao lớn mạnh khỏe có thân hình cân đối và chiều cao mơ ước. Họ tìm mọi giải pháp miễn làm sao cho con cao là được. “Bác sĩ ơi uống loại sữa nào cho cháu cao?”, hoặc "Có loại thuốc nào uống giúp cháu cao lên không?”… là thắc mắc của có không ít bà mẹ. Có vợ chồng lo bố mẹ đều thấp sợ con sau này bị thấp nên cho uống rất nhiều sữa, toàn những loại đắt tiền mà trẻ vẫn không cao lên. Trường hợp này thì có khả năng đổ lỗi cho nhân tố gen, song có khi cả cha mẹ cao như nhau con uống khá nhiều sữa vẫn thấp. Ngược lại, cha mẹ lùn nhưng con được nuôi dưỡng và chăm nom hữu hiệu thì lại cao đúng theo tiêu chuẩn.
 |
Giấc ngủ có vai trò vô cùng to lớn giúp trẻ phát triển chiều cao. Ảnh minh họa: N.P. |
Điều gì quyết định chiều cao của trẻ?
Chiều cao bị chi phối vào có không ít yếu tố: di truyền, dinh dưỡng, môi trường sống, tình trạng bệnh tật và vấn đề rèn luyện thể dục thể thao.
Dinh dưỡng
Nhiều nghiên cứu chứng minh dinh dưỡng đóng vai trò vô cùng to lớn với sự tăng chiều cao của trẻ. Một điều dễ nhận thấy ở nước ta ngày nay là trẻ thành phố cao hơn trẻ nông thôn. Lý do là trẻ thành phố được chăm sóc hữu hiệu hơn, có chế độ ăn uống đầy đủ. Để tăng trưởng chiều cao liên tục, cơ thể trẻ cần được nhận đầy đủ năng lượng cần thiết hàng ngày, tăng cân hữu hiệu thì mới tăng chiều cao được.
Ngoài đề tài năng lượng thì những vi dưỡng chất đã được các nhà khoa học chứng minh là có liên quan đến tăng trưởng chiều cao. Đó là vitamin A, vitamin D, lysin, canxi, sắt, kẽm, iốt.
Vitamin D đóng vai trò vô cùng to lớn trong chuyển hóa; canxi và photpho là hai khoáng chất quan trọng để phát triển xương. Nếu thiếu vitamin D, ruột không thể hấp thu canxi và photpho dẫn đến trẻ bị còi xương, tác động rất nhiều đến sự tăng chiều cao. Vitamin D có vô cùng ít trong thức ăn, chủ yếu là do cơ thể tự tổng hợp nhờ tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Vì thế một trẻ uống nhiều sữa nhưng suốt ngày bị nhốt trong nhà không được tắm nắng để tổng hợp vitamin D thì canxi không thể hấp thu, mà canxi là yếu tố quan trọng để tăng chiều cao.
Vitamin A cũng giúp cho sự tăng trưởng của xương, tăng cường miễn dịch. Trẻ ít bị ốm đau thì có khả năng để cao lớn hơn.
Một yếu tố vi lượng to lớn vô cùng để tăng chiều cao của trẻ là kẽm. Kẽm có trong nhiều thành phần enzyme giúp cơ thể tăng tổng hợp protein, phân chia tế bào, tăng cường sự tăng trưởng. Trẻ thiếu kẽm thường biếng ăn, còi cọc và chậm lớn.
Iốt là thành phần của nội tiết tố tuyến giáp, có vai trò tăng cường sự tăng trưởng của cơ thể. Thiếu iốt trẻ sẽ bị chậm phát triển tuyến giáp, có thể bị lùn do suy giáp trạng.
Ngủ đủ giấc
Ngoài việc cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng, trẻ muốn cao lớn còn phải được ngủ đủ giấc, đặc biệt là giấc ngủ ban đêm. Hormone tăng trưởng do tuyến yên tiết ra cao nhất là vào 23-24h đêm khi trẻ đã ngủ say. Vì thế cho trẻ ngủ quá muộn, ngủ nhiều ban ngày thì lượng hormone tiết ra rất ít, trẻ thường chậm lớn, chậm phát triển chiều cao. Vì vậy, đề tài chăm nom giấc ngủ cho trẻ có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phát triển chiều cao.
một số nhân tố khác
môi trường sống, bệnh tật và đặc biệt là vận động thể lực cũng liên quan đến sự tăng chiều cao của trẻ. Trẻ không thể cao lớn được trong điều kiện ngoại cảnh sống ô nhiễm (khói thuốc lá, khói than tổ ong, khói xe, bụi…); đều đặn bệnh tật ốm đau và suốt ngày bị giữ trong nhà.
Sự tăng trưởng chiều cao của trẻ có 3 lúc cần thiết nhất: Trong bào thai, dưới 2 tuổi, lúc tiền dậy thì và dậy thì (trẻ trai: 13-16 tuổi, trẻ gái 10-13 tuổi).
Nếu trẻ bị suy dinh dưỡng bào thai, đẻ ra nhẹ cân, thiếu chiều cao thì về sau khó mà cao được. Hoặc thời điểm dưới 2 tuổi trẻ bị suy dinh dưỡng, đặc biệt là suy dinh dưỡng thể thiếu cân, thì nguy cơ lùn chiều cao sau này vô cùng lớn (vì chiều cao của trẻ thời điểm 2 tuổi bằng ½ chiều cao của trẻ giai đoạn trưởng thành). Thời điểm dậy thì cũng đặc biệt quan trọng, ở thời kỳ này trẻ có thể tăng 10-15 cm một năm. Nếu trẻ được nuôi dưỡng dinh dưỡng tốt và tập thể dục thể thao như chạy, bơi lội, tập xà…thì có thể cải thiện chiều cao cực tốt.
Như vậy có rất nhiều yếu tố liên quan đến sự phát triển chiều cao của trẻ, nếu chỉ quan tâm đến việc cho trẻ uống nhiều sữa để tăng chiều cao thì chưa đủ. Sữa là thực phẩm tốt cực kỳ có chứa đầy đủ dưỡng chất giúp trẻ tăng trưởng và phát triển chiều cao. Thiết yếu đặc biệt là trẻ được nuôi bằng sữa mẹ thì có cơ hội cao lớn hơn trẻ không có sữa mẹ. Lý do là canxi trong sữa mẹ dễ hấp thu hơn canxi trong sữa bò. Khi cai sữa mẹ trẻ cần được bổ sung các loại sữa bột công thức theo tuổi hoặc uống sữa tươi khi trẻ đã lớn.
Muốn trẻ tăng chiều cao công dụng phụ huynh cần phải làm gì?
Trẻ cần có một chế độ dinh dưỡng hợp lý: Ẳn đủ năng lượng, cân đối thành phần các chất dinh dưỡng, cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất, nhất là các vi dưỡng chất có liên quan đến sự phát triển chiều cao như vitamin A, vitamin D, lysin, canxi, sắt, kẽm, iốt. Phụ huynh lưu ý cho con ăn đủ bữa theo độ tuổi, bú sữa mẹ hoặc ăn sữa bột công thức theo tháng tuổi, khi cai sữa mẹ vẫn duy trì uống 500-600 ml sữa mỗi ngày. Chú ý sử dụng muối iốt khi nấu thức ăn cho trẻ, ăn đa dạng thực phẩm để nhận được đầy đủ các dưỡng chất có liên quan đến tăng trưởng.
chưa hết, cho trẻ tắm nắng hàng ngày để da tổng hợp đủ vitamin D cho cơ thể. Trẻ cần được ngủ đủ giấc vào ban đêm, không để trẻ ngủ muộn sau 10h đêm. Tạo điều kiện cho trẻ sống trong môi trường không ô nhiễm, đẩy mạnh cho bé vận động thể chất từ khi còn bé.
Thạc sĩ Lê Thị Hải
Viện Dinh dưỡng
Nhận xét
Đăng nhận xét